Η Κορινθία πενθεί τον Καποδίστρια: Έγγραφο της 10ης Οκτωβρίου 1831

Στο βιβλίο «Το Κλημέντι και η ευρύτερη περιοχή της Κορινθίας στην Επανάσταση του 1821», στις σελίδες από 512 έως 524, παρουσιάζεται σε φωτοτυπία και καθαρογραμμένο το κείμενο του ιστορικού εγγράφου που έστειλαν οι εκπρόσωποι των χωριών της Κορινθίας στην Κυβέρνηση, όταν πληροφορήθηκαν τη δολοφονία του Καποδίστρια.

Γ. Παπα-Ἰωάννου                          Ἀναστάσης   ….;

Ἀναγνώστης Ῥομπόκος                  Μῆτρος Τζολάκος

Δημήτρης Μπάρτζης                       Γιάννης Καρπερὸς

Γεώργιος Καραχάλιος                    Γιώργης ΚοσταΛάμπρου

Παναγιωτάκης Νικολάου               Θανάσης Σωτήρου

                                                       Νικολάκης Τζίπης.

Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1832 έχουμε νέα εγκατάσταση Ρουμελιώτικων στρατευμάτων στην Κορινθία και επανάληψη των διώξεων και των λεηλασιών, όπως έγιναν τον Δεκέμβριο του 1824 και το καλοκαίρι του 1827. Τα δεινά που υπέφεραν τα χωριά της Κορινθίας από τους Ρουμελιώτες, το έτος 1832,  τα περιγράφει  ο Ματθαίος Ανδρεάδης στο βιβλίο του «Η Κορινθία μετά το 1821», τ. 1^ος (1823-1833), Αθήνα 1980, σελ. 361-371.

Τελειώνοντας με τα έγγραφα των Επαρχιακών Συνελεύσεων της Κορινθίας, παρουσιάζεται και το έγγραφο με ημερ. 10-10-1831, το οποίο έστειλαν στην Κυβέρνηση οι εκπρόσωποι των χωριών της Κορινθίας, εκφράζοντας τη λύπη τους για τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια που έγινε την Κυριακή 27-9-1831, στο Ναύπλιο[16]:

Πρὸς τὴν Σ. Διοικητικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἑλλάδος.

Κατεβρέξαμεν μὲ χειμάῤῥους δακρύων τὴν ὑπ’ ἀρ. 262 ἐγκύκλιον τῆς Γερουσίας, διαλαμβάνουσαν τὴν πικροτάτην δολοφονίαν τοῦ ἀγαπητοῦ Πατρός μας τοῦ ἀοιδίμου Κυβερνήτου. Μήτε γλῶσσα, μήτε κάλαμος δύναται νὰ ἐκθέσῃ κατ’ ἔκτασιν τὰ διαρκὴ πένθη καὶ τοὺς ἀδυσωπήτους θρήνους τῶν κατοίκων τῆς Κορινθίας. Ἐξέλιπεν ὁ δίκαιος καὶ φιλόστοργος ἡμῶν πατήρ. Ἐξέλιπον μετ’ αὐτοῦ αἱ λαμπραὶ Ἐλπίδες τοῦ Ἔθνους. Ἀπαρηγόρητον εἰς τὴν βαθυτάτην λύπην του κλαίει πικρότατα τὴν χηρείαν του. Βοαὶ ὀδυρμῶν ἀντηχοῦσι παντοῦ καὶ εἰς ὅλους ἀνεξαιρέτως παρουσιάζεται προτιμότερος ὁ θάνατος.

Ἀπώλεσεν ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἡ ἀποτρόπαιος μιαιφονία τὴν γλυκύτητα τῶν πλουσίων ἀγαθῶν μιᾶς πατρικῆς Κυβερνήσεως.

Ποία ἀνθρώπινος δικαιοσύνη, ποῖοι πολιτικοὶ ἤ ἐγκληματικοὶ νόμοι δύνανται νὰ ἐπενδήσωσι ποινὴν ἀνάλογον εἰς τὸ φρικοδέστατον ἔγκλημα τῶν κακούργων Μαυρομιχαλιδῶν;

Οἱ πατροκτόνοι οὗτοι δὲν ἐπιβουλεύθησαν ἀπλῶς τὴν πολύτιμον ζωὴν τοῦ λατρευμένου ἀπ’ ὅλον τὸ Ἔθνος Κυβερνήτου μας, δὲν ἐπροξένησαν εἰδικὸν κατ’ αὐτοῦ τὸν θάνατον. Ἐθανάτωσαν ὅλους ἡμᾶς, ἐθανάτωσαν τὴν πολυστένακτον Ἑλλάδα. Βοᾶ τὸ Ἔθνος μὲ δάκρυα πικρότατα εἰς τοὺς ὀφθαλμούς του ἐνώπιον τῆς θείας καὶ ἀνθρωπίνης δικαιοσύνης. Τὸ αἷμα ναί, τὸ ἱερὸν αἷμα τοῦ Εὐεργετικοῦ Πατρὸς καὶ Σωτῆρος ἐπὶ τὰς κεφαλὰς καὶ τὰς γενεὰς τῶν πατροκτόνων Μαυρομιχαλιδῶν.

Ἡ Ἐθνοκτόνος κακόνοια ἡ χαρακτηρίζουσα τοὺς ἀγύρτας, τυχοδιώκτας καὶ σοφιστὰς ταραχοποιούς. Ἡ διεφθαρμένη συμμορία τῶν ἐκ γενετῆς τουρκοδιδαγμένων. Ἡ φαναριωτικὴ πρὸ πάντων χολόῤῥοια, τὸ μίασμα καὶ ἡ πανωλεθρία ὅλης τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἠρκέσθησαν εἰς ὅσας ὑπέφερον πρό τινος καιροῦ ἐσωτερικὰς ταραχὰς καὶ αἰσθαντικὰς ζημίας διὰ μόνην τὴν ἔκβασιν τῶν σπουδαρχικῶν καὶ τυραννικῶν σκοπῶν των. Ἀφ’οὗ ἐμψύχωσαν τὴν κακοῦργον γενεὰν τῶν Μαυρομιχαλιδῶν εἰς τὴν ἀνταρσίαν τοῦ Λιμανίου ἐν τῷ μέσῳ βαθυτάτης εἰρήνης. Ἀφ’ οὗ ἐμόλυναν τὸν νοῦν ἑνὸς μέρους τῶν συναγωνιστῶν μας Ὑδραίων καὶ τὸ κατέφερον εἰς στάσιν ἐμπόλεμον ἐναντίον φιλησύχων συμπολιτῶν του. Ἀφ’ οὗ κατεχράσθησαν τὴν ἱερότητα τῆς ἐλευθεροτυπίας, παρουσιάσαντες ἀντίθασσον καὶ αἰσχολόγον ἐφημερίδα ὡς πανώλης τῆς Δημοσίας τάξεως. Ἀφ’ οὗ διήγειραν εἰς τὴν ἀξιοκατάκριτον ἐπιορκίαν τῆς στρατιωτικῆς τιμῆς τὸν Τζάμην[17] εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Στερεάν. Ἀφ’ οὗ ἐπλημμύρισαν μὲ ληστρικὰς πρασσιὰς τὰ ὅρη τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἥλιδος. Ἀφ’ οὗ ἀπετέφρωσαν τὸν Ἐθνικὸν στόλον[18], τὴν ἡμίσειαν δύναμιν τῆς Πατρίδος καὶ ἐρήμωσαν τὸν Πόρον. Ἐπέφερον τὴν λεηλασίαν τῆς Καλαμάτας με τὴν τελευταίαν ἀπροσδόκητον τύχην της καὶ ἐβίασαν εἰς τὸ πνεύμα των ἀδυνάτους τινὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Ἐπηρώθησαν καὶ εἰς τὸν ἔσχατον βαθμὸν τῆς ἀνοσιουργίας καὶ τοῦ παγκοίνου ἀφανισμοῦ, θανατώσαντες τὸν ἀγαθότατον καὶ ἐνεργητικότατον ἀρχηγὸν καὶ πατέρα τοῦ Ἔθνους, τὸν ἄξιον Κυβερνήτην μας, κατορθώσαντα διὰ τῶν πλέον εἰρηνικῶν μέτρων τὴν φαινομένην εἰς ὅλον τὸν φρόνημον κόσμον ἐσωτερικὴν εὐταξίαν, ἐν ᾧ ἐχρωματίζετο ἡ Ἑλλὰς διὰ διπλωματικοὺς στοχασμοὺς ἀνεπίδεκτης ἡσυχίας καὶ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τὸν ἄξιον Κυβερνήτην μας εἰς τὸν μέγα νοῦν τοῦ ὁποίου χρεωστεῖται ἡ ἐξολόθρευσις τῆς ἐπονειδίστου πειρατίας, ὁ ἀφανισμὸς τῶν κιβδηλοποιῶν, ἡ τάξις τοῦ συμπεφηρμένου Στρατιωτικοῦ, ἡ διαμόρφωσις τοῦ Πολιτικοῦ κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἠθικὴν τοῦ κοινοῦ, ἡ τελευταία ἐλευθέρωσις τῆς Στερεᾶς ἀπὸ τῶν Θερμοπυλῶν μέχρι τοῦ Μακρυνόρους, ἡ ἐμψύχωσις τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου, ἡ σύστασις μυρίων κοινοφελῶν καταστημάτων, ἡ προστασία τῆς Παιδείας, ἡ περίθαλψις ἀπείρων δυστυχῶν καὶ ὁ θάνατος τοῦ βδελυροῦ συστήματος τῶν κατ’ ἐπαρχίας τιμαριωτῶν. Τὸν ἄξιον Κυβερνήτην μας ὅστις ἐπραγματοποίησε  πασιφανῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ὁποίαν ἀπήλαυσεν δικαίως δόξαν εἰς τὰ ἄλλα κράτη, συστήσας διὰ τοῦ ἐξόχου πνεύματος καὶ διπλωματικῆς δοκιμότητός του τὴν ἐσωτερικὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν ὑπόληψιν τοῦ Ἔθνους.

Ὅλοι οὗτοι οἱ κακοῦργοι οἱ ἔχοντες κληρονομίαν τῶν πράξεών των τοὺς ἀναστεναγμοὺς καὶ τὴν κατάραν τῆς Πατρίδος, ἐστοχάσθησαν ὅτι δύνανται νὰ τελεσφορήσωσιν εἰς τοὺς ἀνέκαθεν ὁλεθρίους σκοπούς των, φέροντες διὰ τῆς μιαιφονίας τὴν παραλυσίαν καὶ ἀναρχίαν τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἀρπάζοντες οὕτω τὰς ἡνίας τῶν πραγμάτων.

Δόξα ὅμως καὶ τιμὴ εἰς τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν πίστην τῆς Γερουσίας τῆς Ἑλλάδος. Εἰσπάσθημεν τὴν ἐπίσημον πράξιν της περὶ τῆς ἐγκαίρου συστάσεως τῆς Διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπαινοῦμεν τὴν ὤριμον σκέψιν της ὡς πρὸς τὴν διαδοχὴν τῆς Προεδρίας εἰς συμπολίτην διακρίνοντα μεταξὺ τοῦ Ἔθνους διὰ τὰ ὑγιῆ αἰσθήματα καὶ τὸν ὥριμον νοῦν.

Παρηγορούμενοι οἱ Κορίνθιοι ἀπ’ αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, προθυμοῦνται κατὰ χρέος ἀπαραίτητον νὰ βεβαιώσωσι τὴν εἰλικρινῆ εὐπείθειάν των.

Ἄν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀμφιβάλλωμεν εἰς τὰς σωτηριώδεις ἐργασίας τῆς Σ. Διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς, τολμῶμεν μ’ ὅλον τοῦτο νὰ παρακαλέσωμεν θερμῶς τὴν ἐξαίρετον προσοχήν της ὡς πρὸς τὴν εὐταξίαν καὶ εἰρήνην, τὸ ἐπιθυμητότερον ἀντικείμενον ὅλου τοῦ Ἔθνους. Νὰ μὴν ἀφήσῃ ἀτιμωρήτους τοὺς μιαιφόνους καὶ τὴν φαναριωτικὴν κακουργίαν. Νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ διευθύνῃ ἀντίγραφον τῆς ἀναφορᾶς μας ταύτης ἐπικυρωμένον πρὸς τοὺς συμμάχους Βασιλεῖς διὰ τῶν κ. κ. ἀντιπρέσβεών των, ἀναγγέλουσα πρὸς αὐτοὺς τὸ μέγα δυστύχημα τῆς μιαιφονίας καὶ τὴν ἀθωότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ μὴ συνοδεύσωσι τὴν δικαίαν ὀργήν των κατ’ αὐτοῦ, διὰ τὰς πράξεις ὀλίγων κακούργων. Περὶ πλέον νὰ τοὺς παρακαλέσῃ νὰ ἐπιταχύνωσι τὰς σωτηριώδεις ἀποφάσεις των ὑπὲρ τῆς μελλούσης τύχης μας, πληροφοροῦσα αὐτοὺς τὴν ἐσχάτην κακουργίαν τινῶν ἀτόμων, οἵτινες ἀμέτοχοι οὐδαμῶς τοῦ πολυετοῦς ἀγῶνος μας καὶ τῶν πολυειδῶν δεινῶν τοῦ Ἔθνους, πλάνητες νεοφανεῖς ἰδιοποιοῦνται δικαίωμα παρεμβάσεως εἰς τὰ πράγματά μας καὶ ἀναγείρονται αὐτόκλητοι  δικασταὶ μεταξὺ τῆς ὁμολογουμένης ἀπ’ ὄλον τὸ Ἔθνος Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὀλίγων κακούργων.

Ἀποστέλομεν τοὺς συμπολίτας μας κ. κ. Σταῦρον Νικολάου, Βασίλειον Εἰρήνην, Τριαντάφυλλον Τριανταφυλλόπουλον, Κυριαζὴν Οἰκονο-μόπουλον καὶ Γεώργιον Μανωλόπουλον διὰ νὰ ῥαντίσωσι τὸν νεκρὸν τοῦ κοινοῦ Πατρὸς μετὰ δακρύων μας, διὰ νὰ προσφέρωσι τὴν εὐπείθειαν τῶν Κορινθίων καὶ προσωπικῶς,  καὶ νὰ παρακαλέσωσι τὴν διὰ τῆς ἐφημερί-δος δημοσίευσιν τῆς παροῦσης ἀναφορᾶς μας διὰ νὰ γνωρισθῇ εἰς ὅλα τὰ Ἔθνη ὅτι τὸ κακούργημα τῆς πατροκτονίας συνέβη ἀπὸ ὀλίγους τινὰς κακούργους καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα.

Ὑποσημειούμεθα μὲ σέβας βαθύτατον.

Ἐν Κορίνθῳ τῇ 10 Ὀκτωβρίου,

1831.                         Εὐπειθέστατοι πολῖται

Ακολουθούν οι υπογραφές κατοίκων των χωριών της Κορινθίας.

Από το Κλημέντι και άλλα χωριά της περιοχής υπογράφουν:

Κλημέντι: Γιώργης Βασιλείου (Φίλης), Ἀναστάσης Γεωργούσης, Ἀναγνώστης Κων/νου Γκιούλης, Νικολὴς Λιάκης, Κυριάκος Σποῦλος, (παπα-Γεώργιος) Σακελλάριος, Παπα-Ἰωάννης (του Λάμπρου), Παπ-Ἀργύριος (Φίλης).

Καίσαρι: Βασίλης Λούτας, Γεώργιος Ποῦλος, Χρῆστος Ντέντες, Γιάννης Κοντολάμπρου, Πανούσης Πέτρου, Σπῦρος Μπρίνιας, Νικόλαος Ἀδάμης, Βασίλης Κωστοῦρος, Γιώργης Κωστοῦρος, Παπα-Θανάσης (Χούντας), Παπα-Χρῆστος (Θωμᾶς).

Μάρκασι: Γιώργης Λαγογιάννης, Ἀντρίκος Ἀργίτης, Παπα-Κωνσταντής.

Παναρίτι: Θανάσης Κοντογιάννης, Ἀναστάσης Χασοῦρος, Θανάσης Κοκοντής, Κώτζιος τοῦ Νικολάου (Στεργιόπουλος), Παπα-Κωνσταντής (Κούμαρος).

Βλαντούσια: Ζαχαρὴς Κοντοκόλιας, Μῆτρος Κόλιας, Γιάννης τοῦ Δημήτρη.

Βελήνα: Γιάννης Γιαννάκενας, Βασίλης Ἀνδροῦτζος, Δημητράκης Μπλέτας, Σπῦρος Φρυσήρας, Παναγιώτης Δαγρές, Παπ-Ἀθανάσιος (Φρυσήρας), Παπα-Γεώργιος.

Ζεμενό: Κόλιας Καρατζούλης, Κόλιας Τουμπανάκης, Νικολὴς Τζάπης, Γεροσταμάτης, Ἀναγνώστης Κορονιώτης, Παναγιὸς Σαλάτας, Γιώργης Χατούπης, Γιώργης Καρατζούλης.

Τρανὴ Βάλτζα: Νικολῆς Ἰωάννου, Σωτῆρος Ἀναγνωστόπουλος, Μῆτρος Μερκούρης, Κολιὸς Μερκούρης, Κυριάκος Κωνσταντίνου, Ἀντώνης Μερκούρης, Κολιὸς Τάσενας, Παπα-Δημητράκης (Φραγκόπουλος).

Μικρὴ Βάλτζα: δημογέροντας Ἀργύρης (Τσουλούφας), Χρῆστος Φρυσήρας, Θανάσης Ζαρῆς, Δημητράκης Χατούπης, Χρῆστος Γληγόρη.

Ντούσια: Ἀναγνώστης Μπισμπίκης, Δημητράκης Σμιρλής, Δημητράκης Βασίλη, Δημήτριος Γεωργιάδης, Ἀναγνώστης Γεωργούλιας, Παπα-Γεώργιος (Δουβής), Παπα-Δημήτριος.

Ψάρι: Ἀλέξης τοῦ Ἠλία (Αλεξόπουλος), Σπῦρος Σταμάτη, Πανάγος Παπαδόπουλος, Παναγιώτης Κουτρουμάνης.

Λαύκα: Ἀναστάσης Ἀθανασούλης, Ἀναγνώστης Οἰκονόμου, Δῆμος Ἀναστασίου, Δημητράκης Μουτζούρας, Σπῦρος Νικολάου, Σακελλάριος, παπα-Ἀθανάσιος, παπα-Ἰωάννης.

Μεσινό: Ἀναστάσιος Κουτζιούλας, Γιαννάκης Μπράμης, Ἀντριανὸς Λεπίπας, Χρόνης Μπουλιαρίτης, παπα-Σταῦρος Σακελλάριος, παπα-Παναγιώτης.

Στενό: Ἀναγνώστης Χαρλαύτης, Ἀθανάσιος Γεωργίου, Ἀργύρης Χαρλαύτης, Νικόλας Κοτζίρης, Γιώργης Σταθούλης, παπα-Γεώργιος Κομίνος.

Καστανιά: Νικολὴς Κριετζέπης, Ἀναγνώστης Μουλόπουλος, Σταῦρος Δημητρίου, Θανάσης Κώστα, Μῆτρος Γιαννάκη.

Από έγγραφα που υπάρχουν σε διάφορα αρχεία, γνωρίζουμε ότι επαρχιακές Συνελεύσεις  έγιναν στα παρακάτω χωριά της Κορινθίας: Λιόντι Νεμέας (Φεβρουάριος 1823)[19], Βασιλικά (Ιούνιος 1823)[20], Άγιο Γεώργιο (Ιανουάριος 1825), Σικυώνα (Μάρτιος 1825), Σούλι (Μάιος 1825), Βελίνα (Οκτώβριος 1825), Σούλι (Φεβρουάριος 1826), Γκούρα (Ιούλιος 1826), Καίσαρι (Αύγουστος 1826), Λαύκα (Αύγουστος 1826), Μπούζι (Οκτώβριος 1826), Άγιο Γεώργιο (Φεβρουάριος 1827), Άγιο Γεώργιο (Μάιος 1827), Άγιο Γεώργιο (Ιανουάριος 1828), Κλημέντι (Ιούλιος 1828), Άγιο Γεώργιο (Απρίλιος 1829), Κόρινθο (Ιούνιος 1829), Κόρινθο (Ιούλιος 1831), Κόρινθο (Σεπτ. & Οκτ. 1831), Κόρινθο (Μάιος 1832).

[16]  ΓΑΚ, Κεντρική υπηρεσία, Αρχείο Γεν. Γραμματείας (περιόδου Ιωάν. Καποδίστρια), Φ. 277, Λήψεις 595-602.

[17]  Είναι ο Δημήτριος ή Τσάμης Καρατάσος (1798-1861) από τη Νάουσα.

[18] Την 1-8-1831 στον Πόρο, ο Ανδρέας Μιαούλης (1769-1835) έκαψε τη φρεγάτα «ΕΛΛΑΣ» και την κορβέτα «ΥΔΡΑ», τα καλύτερα πλοία του Ελληνικού στόλου.

[19] Έγγραφο στα Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας, τ. 11^ος, σελ. 153-155. Σ’ αυτήν την Επαρχ. Συνέλευση οι Κορίνθιοι ζήτησαν να οριστεί αρχηγός των αρμάτων της Κορινθίας ο Ιωάννης Σωτ. Νοταράς (18 χρονών τότε).

[20] ΓΑΚ, Κεντρική υπηρεσία, Αρχείο Μινιστερίου Οικονομίας (περιόδου Αγώνος), Φ. 8, Λήψη 128.